نام کاربری :
کلمه عبور :

کد امنیتی :

« عضویت رایگان در سایت »

« رمز خود را فراموش کردم ام »

« حساب من غیر فعال است »

« نمیتوانم به سیستم وارد شوم »

 

 

 

 


سه شنبه 28 خرداد 1398
ش ی د س چ پ ج
        1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 31
14. شوال 1440
2019 Jun 18

 

 

 

مشاهده کامل خبر
سنت‌هایی که در گذر زمان رنگ باخت      

وقتی پای سخن بزرگترها می‌نشینیم و آنان نیز نقل قول‌های پدران خود از سنت رمضو‌خوانی را روایت می‌کنند، انسان به تاریخ این سرزمین می‌بالد و به خود و بزرگان این سرزمین افتخار می‌کند که در قرون گذشته همواره اعتقادات مذهبی را سرلوحه زندگی قرار داده‌اند. به گزارش فارس، بار دیگر میهمان سفره‌ای با رنگ و بوی خدایی شده‌ایم و پنجره‌های آسمان به روی روزه‌داران گشوده شده است؛ بهار قرآن دل‌ها را با نشاط کرده و شوق بندگی سراسر وجود عاشقان درگاه الهی را فرا گرفته است.

ماه رمضان برای مسلمانان تنها یک آیین مذهبی ویژه نیست، یک فرهنگ است که در درون هر فرد مسلمان فارغ از رنگ و نژاد، نهادینه شده و ایرانیان مسلمان نیز از این جریان مستثنی نیستند.

آداب و رسوم ماه مبارک رمضان از مسائل مهم در فرهنگ بومی هر منطقه است که به‌واسطه قدمت خود از قداست ویژه‌ای برخوردار است. ماه رمضان در گوشه گوشه این استان مملو از آداب و رسومی است که متأسفانه در زندگی شهری و ماشینی، بسیاری از این سنت‌های زیبا به بوته فراموشی سپرده شده و بسیاری دیگر نیز کم‌رنگ‌تر شده‌اند.

وقتی به گذشته می‌نگریم، گستردگی نغمات هنری به چشم می‌آید، آیین‌هایی که در پیشینه هر یک جلوه‌های بسیار ارزشمندی از انسانیت و کمال در آن نمایان است. از هنرهای نمایشی گرفته چون نقالی و پرده خوانی، تا کتابت و موسیقی، همه و همه در مقطعی تاریخی به خدمت گرفته شده و تاثیر شگرفی در ماندگاری و پذیرفتن آن آداب توسط نسل‌های مختلف داشته‌اند.

 

شیوه رصد ماه رمضان؛ آب و آئینه

یکی از شهروندان بیرجندی که قریب به 80 بهار از عمرش را در این دیار گذرانده در گفتگو با فارس به رسوم ماه مبارک رمضان در بیرجند اشاره و می‌گوید: در گذشته بیشتر مردم آخرین روز ماه شعبان را به پیشواز رمضان می‌رفتند و روزه می‌گرفتند. وی با بیان اینکه در آن زمان وسایل ارتباطی قوی برای رصد ماه وجود نداشت، می‌افزاید: بسیاری از مردان و ملاهای شهر و روستا به هنگام غروب روز 28 ماه شعبان بر روی بام رفته و در پی رؤیت هلال ماه بودند.

کربلایی با بیان اینکه اگر روز 28 ماه شعبان ماه رؤیت نمی‌شد روز 29 نیز به همین منوال بر روی پشت بام رفته و به دنبال ماه می‌گشتند، اضافه می‌کند: زمانی که ماه را می‌دیدند به مردم خبر آمدن رمضان را می‌دادند. وی با بیان اینکه در گذشته شهر و روستاها بزرگ نبود و چراغ و روشنایی وجود نداشت لذا غروب هلال ماه راحت‌تر دیده می‌شد، تصریح می‌کند: با همسایه‌ها برای دیدن هلال ماه کاسه آب و آئینه را برمی‌داشتیم و راهی پشت بام خانه می‌شدیم تا هلال ماه را به چشم خود ببینیم و زمانی که هلال ماه رؤیت می‌شد این اشعار را می‌خوانند: 

« آمد رمضان و مقدمش بوسیدم، در رهگذرش طبق طبق گل چیدم ، من با چه زبان شکر بگویم که به چشم، یک بار دگر ماه خدا را دیدم».

 

از تمیزکاری تا پخت نان

فاطمه صغری یکی دیگر از شهروندان بیرجندی که گرد پیری بر چهره‌اش نشسته، می‌گوید: در آن زمان ما در خیابان خاکی زندگی می‌کردیم، دو هفته قبل از ماه رمضان دست به کار می‌شدیم و شروع به تمیزکاری خانه می‌کردیم. وی با بیان اینکه حدود یک تا دو روز درگیر نان پختن برای ماه رمضان می‌شدیم، اضافه کرد: در گذشته انواع نان و کلوچه توسط بانوان پخته و برای افطار کردن روزه داران در مساجد توزیع می‌شد و این کار کم و بیش در روستاها هم اکنون نیز انجام می‌شود. 

 

رمضوخوانی؛ سنتی در وادی فراموشی

این پیرزن بیرجندی ادامه می‌دهد: در شب‌های ماه مبارک رمضان پس از نماز و افطار عده‌ای از پسران نوجوان در دسته‌های چند نفری به در خانه‌های مردم به‌ ویژه آن‌هایی که به لحاظ مالی در وضعیت بهتری بودند، به امید گرفتن انعام (تنقلات و یا وجه نقد) می‌رفتند. وی می‌افزاید: زمانی که به جلوی درب هر خانه می‌رسیدند، یک نفر از بچه‌ها که او را با عنوان استاد برگزیده‌اند با صدای بلند می‌گفت رمضانی ما را می‌دهید یا بخوانیمش؛ اگر در خانه کسی بود و چیزی به آن‌ها می‌داد به درب خانه دیگر می‌رفتند وگرنه اگر احساس  می‌کردند کسی در خانه هست و جوابی نمی‌دهد خواندن رمضانی را آغاز می‌کردند. برخی ابیات اشعار مزبور به این شرح است :

رمِضُو یارب یارب رمِضُو/ رمِضُو آمد خوشنام خدا...رمِضُو یارب یارب رمِضُو/ رمِضُو آمد خوشنام خدا...های رمضو آمد، آمد رمضو ... رمضو آمد، خوش‌نام خدا / این سِرا از کِنه رو وَر باده ... دو پسر داره که نو دوماده / این سِرا از کِنه رو وَر روزه ...دو دختر داره که مخمل‌دوزه/ رمِضُو آمد مهمانش کنید/ بز و بزغاله قربانش کنید ... رمِضُو آمد خوُد سیصد سوار/ چوبی وَردَشتِه که آی روزه بدار ... رمِضُو آمد مهمانش کنید/ بز و بزغاله قربانش کنید ... بز و بزغاله که چیزی نِمشُو/  گاو و گوساله را قربانش کنید/ این سرا از کیه خش خش می‌کنه/ طبق نقره و کشمش می‌کنه...

در پایان مراسم، اعضای گروه بخشی از نذورات را بین خود و مابقی آن را بین نیازمندانی که مورد نظر آن‌ها بود تقسیم می‌کردند و به دست آنان می‌رساندند. 

 

شوخوانی سنتی به درازای 3 قرن

شوخوانی در زمره قدیمی‌ترین آیین‌های سحرهای ماه رمضان است که بنا به گفته مطلعین محلی بیش از سه قرن قدمت دارد. مرسوم می‌باشد که سحرهای ماه رمضان در هر محله افراد سحرخوان از دو ساعت به سحر مانده بر مناره مسجد و یا بام خانه‌ای می‌روند و با صدای خوش مناجات‌های مختلف که در سحر وارد شده، می‌خوانند.

اهالی هر محله با شنیدن صدای شوخوان متوجه می‌شوند که سحر نزدیک است و زنان صبح شوخوان دوباره بر بام خانه و یا مسجد رفته و با صدای بلند اذان صبح را می‌گویند.یکی دیگر از شهروندان بیرجندی در خصوص این مراسم، گفت: از مراسم باصفای آن روزها شوخوانی یا چاووش‌خوانی بود که امروز دیگر در کمتر محله‌ای آن را می‌شنویم. وی درباره شوخوانی این‌طور می‌گوید: از جذاب‌ترین رسم‌های ماه رمضان بود که در این رسم مردانی که صدای خوبی داشتند نزدیک‌های سحر به پشت‌بام‌ها رفته و با صدای بلند شروع به خواندن دعا و نیایش می‌کردند. 

 

گرد فراموشی بر آئین‌های رمضان

کربلایی حسن که در آستانه 90 سالگی قرار دارد هنوز هم به خوبی خاطرات ماه رمضان در سال‌های گذشته را به خاطر دارد و می‌افزاید: به هر طریقی تلاش می‌شد همسایه‌ای خواب نماند برای همین در جاهایی که چاووش‌خوان وجود نداشت کسانی با کوبیدن بر تشت‌های مسی مردم را برای سحر بیدار می‌کردند.وی اضافه می‌کند: سحرخوانان با ابیات گوناگونی که می‌خواندند اهالی محله را به سحرخیزی و طلب استغفار دعوت می‌کردند.یکی دیگر از شهروندان بیرجندی می‌گوید: آن سال‌ها در خانه‌ها ساعت نبود تا برای وقت سحر کوک کنند، اهالی شهر خودشان ساعت بودند و در هر کوچه و محله‌ای همیشه یک نفر بود که وقت سحر فانوس به دست در خانه‌ها را بکوبد و با صدای بلند سحر را اعلام کند.

 

زیبایی‌ آئین‌های رمضان

حاجیه صغری با بیان اینکه نگاه کردن به ‌آئینه و فرستادن صلوات بر محمد و آل محمد (ص) بعد از رویت هلال ماه هنوز هم به عنوان یک رسم در بین برخی از زنان و مردان سالخورده مناطق روستایی مرسوم است، می‌گوید: مردم این خطه معتقدند دل مؤمن باید در ماه میهمانی خدا همچون آئینه از آلودگی و گناه پاک و صیقل داده شود. وی از آش‌های رشته، شله‌زردهایی که توسط اجدادشان پخت می‌شد یاد می‌کند و می‌گوید: مادرها آش رشته و شله‌زرد می‌پختند و بچه‌ها کاسه کاسه به خانه همسایه‌ها می‌بردند.

این شهروند به شیوه بیدار کردن مردم نیز اشاره می‌کند و می‌افزاید: با شروع ماه رمضان، به‌ویژه در اولین شب‌ها روی طبل یا ظرفی حلبی می‌کوبیدند تا با صدای آن دیگران را برای خوردن سحری بیدار کنند. هر شهر استان خراسان‌جنوبی برخوردار از آداب فرهنگی غنی است تا جایی که گفته می‌شود در شهرستان طبس و بشرویه مراسم طبل‌نوازی در ماه رمضان از گذشته‌های دور مرسوم بوده و جالب اینکه مردم این شهرستان‌ها این سنت حسنه را که برای بیداری همسایه‌ها در زمان سحر بوده را هنوز اجرا می‌کنند. 

 

ملاقه‌زنی؛ مراسم آئینی شب 27 رمضان

وی مراسم شب 27 را از دیگر آئین‌های ماه رمضان در استان ذکر و افزود: در شب 27 رمضان دو نفر از زنان محل ناشناس چادر سفید سر کرده، صورت خود را می‌پوشاندند و یک سینی که روی آن آئینه، شانه، سرمه‌دان و یک کاسه آب و ملاقه را در دست گرفته و به در خانه‌هایی که از پیش در نظر گرفته‌اند، می‌روند. این شهروند بیرجندی می‌گوید: بانوان در حالی که صورت خود را در چادر پنهان می‌کنند به در هر خانه‌ای که می‌رسند با کفچلز (ملاقه) چند بار با فواصل کوتاه به در خانه می‌کوبند و به این وسیله حضور خود را اعلام می‌کنند.


گروه خبری : گزارش اجتماعی
منبع :
آخرین ویرایش : 1398/02/27 -- 18:12:17
نویسنده : واحد تحریریه
تعداد بازدید : 1360

نسخه امروز آوا

آرشیو روزنامه آوای خراسان جنوبی

نسخه امروز آوا

نسخه امروز آوا

 


نیازمندی ها رایگان

برای درج نیازمندی و آگهی های خود  کافی است درخواست خود را به شماره پیام کوتاه
3000272424

اس ام اس بزنید

 

 

روزنامه صبج استان خراسان جنوبی - آوای خراسان جنوبی


مدیریت و امور پشتیبانی : گروه نرم افزاری راک

RaakCMS

بانک ایمیلفروشگاه اینترنتی زیباسرا